Marmontel

8970 — 8º: 8 A-V 8 X 4 gepag.: 16 324 4 pp. Gegraveerde titelpagina en 3 platen naar H. Gravelot. Half leer goed exemplaar. Hartog De Spectatorale Geschriften Utrecht 1890 p.241-248; Wille De literator R.M. van Goens en zijn kring. Studiën over de achttiende eeuw Zutphen 1937 Amsterdam 1993 II p.332-344; Te Winkel V p.421 Buisman 1556; Forum II 951 2e druk 1768; Mateboer 114; Scheepers II 652 De publicatie van dit boek leidde in Nederland tot een heftige polemiek die de Sokratische oorlog wordt genoemd. In 1767 was in Frankrijk 'Bélisaire' verschenen een roman van Marmontel 1723-1799 over de Romeinse veldheer Belisarius waarin de natuurlijke goedheid van de mens wordt verkondigd en verdraagzaamheid tegenover andersdenkenden bepleit. Het boek werd overal in Europa met groot enthousiasme ontvangen maar van orthodoxe zijde scherp aangevallen. Nergens was de strijd echter heviger dan in ons land waarbij het al gauw niet meer ging om Marmontels 'Belisarius' maar om de vraag of deugdzame heidenen als Sokrates op zijn persoon spitste zich het conflict toe in de hemel konden komen. De zeer rechtzinnige predikant Hofstede speelde in deze pennenstrijd een hoofdrol. Voor uitgever Meijer had al dat rumoer het plezierige gevolg dat het boek al na een paar maanden was uitverkocht; dat gebeurde ook met de tweede druk waarna in 1769 nog een derde druk verscheen. Maar ook Hofstedes scherpe kritiek met zijn 274 pagina's de 'Belisarius' in omvang benaderend moest twee maal worden herdrukt. Uiteindelijk maakten de Staten van Holland in 1773 een eind aan de strijd tussen orthodoxen en toleranten. Achterin deze eerste druk van 'Belisarius' een fondslijst van Pieter Meijer 4 pagina's. unknown